Üniversite not ortalaması nasıl hesaplanır?
Türkiye'deki üniversitelerin büyük çoğunluğu 4'lük not sistemi kullanır. Her dersin harf notu bir katsayıya karşılık gelir ve dersin ortalamaya etkisi, o dersin AKTS (Avrupa Kredi Transfer Sistemi) veya ulusal kredisi kadar ağırlık taşır. 6 AKTS'lik bir dersteki AA, 2 AKTS'lik bir dersteki AA'dan üç kat fazla etkilidir.
Dönem ortalaması = Σ (harf notu katsayısı × AKTS) ÷ Σ AKTS
Hesap şöyle yapılır:
- Her dersin harf notu katsayıya çevrilir (örneğin BA = 3,50).
- Katsayı, dersin AKTS'si veya kredisiyle çarpılır; bu, dersin ağırlıklı puanıdır.
- Ağırlıklı puanlar toplanır ve dönemdeki toplam AKTS'ye bölünür.
- Sonuç genellikle virgülden sonra iki basamağa yuvarlanır.
Dönem ortalamasına çoğu üniversitede DNO veya YNO, tüm dönemleri kapsayan ortalamaya GANO (genel akademik not ortalaması) denir.
Harf notları ve katsayıları
Aşağıdaki tablo en yaygın kullanılan karşılıkları ve her katsayının YÖK dönüşümüne göre 100'lük değerini gösterir:
| Harf notu | Katsayı | 100’lük karşılığı (YÖK) |
|---|---|---|
| AA | 4,00 | 100,00 |
| BA | 3,50 | 88,33 |
| BB | 3,00 | 76,66 |
| CB | 2,50 | 65,00 |
| CC | 2,00 | 53,33 |
| DC | 1,50 | 41,66 |
| DD | 1,00 | 30,00 |
| FD | 0,50 | tabloda yok |
| FF | 0,00 | tabloda yok |
Harf notu karşılıkları üniversiteye göre değişir. Bazı üniversitelerde FD notu yoktur ya da doğrudan başarısız sayılır; bazılarında "+/−" içeren farklı bir ölçek (A, A−, B+…) veya DZ (devamsız), G/K (geçti/kaldı) gibi ortalamaya katılmayan notlar kullanılır. Hesaplayıcıyı kullanmadan önce kendi üniversitenizin önlisans-lisans eğitim yönetmeliğini kontrol edin. Ortalamaya katılmayan dersleri listeye eklemeyin.
Yeni GANO nasıl bulunur?
Yeni dönemin notlarıyla genel ortalamanızı güncellemek için önceki GANO'nuzu ve o ana kadar tamamladığınız toplam AKTS'yi bilmeniz yeterlidir:
Yeni GANO = (Önceki GANO × önceki toplam AKTS + bu dönemin ağırlıklı puanı) ÷ (önceki AKTS + bu dönemin AKTS'si)
Hesaplayıcıdaki "Önceki GANO" ve "Önceki toplam AKTS/kredi" alanlarını doldurduğunuzda yeni GANO otomatik hesaplanır. Bu yöntem, bu dönem tekrar ettiğiniz bir ders yoksa doğrudur. Tekrar edilen derslerde yeni not eskisinin yerine geçtiği için transkriptteki GANO biraz farklı çıkabilir.
4'lük sistemden 100'lük sisteme YÖK dönüşümü
KPSS ilanları, lisansüstü başvurular ve akademik kadro ilanları çoğu zaman mezuniyet notunu 100'lük sistemde ister. YÖK'ün 4'lük → 100'lük çevirim tablosu şu formüle dayanır:
100'lük not = (70 ÷ 3) × GNO + 20 ÷ 3
Sonuç iki ondalığa kesilir (yuvarlanmaz). Örneğin 3,00 için 70 + 6,666… = 76,666… bulunur ve 76,66 olarak yazılır. Tablo yalnızca 1,00 ile 4,00 arasını kapsar; 1,00'ın altındaki ortalamaların resmî 100'lük karşılığı yoktur. Hesaplayıcı bu durumda "tabloda yok" uyarısı gösterir. Bazı üniversiteler kendi senato kararıyla farklı bir dönüşüm tablosu kullanabilir; diplomanızda veya transkriptinizde 100'lük not yazıyorsa resmî başvurularda o değeri kullanın.
Örnek hesaplamalar
Örnek 1: Dönem ortalaması
Matematik BA (6 AKTS), Fizik CB (6), Programlama AA (5), Teknik Resim BB (4), İngilizce CC (3) ve Türk Dili BA (2) alan öğrencinin ağırlıklı puan toplamı 81,00, toplam AKTS 26'dır. Dönem ortalaması 81,00 ÷ 26 = 3,12, 100'lük karşılığı 79,46 olur.
Örnek 2: Yeni GANO
Aynı öğrencinin bu dönemden önce 90 AKTS'de 2,85 GANO'su varsa önceki ağırlıklı puanı 256,50'dir. Yeni GANO = (256,50 + 81,00) ÷ 116 = 2,91; 100'lük karşılığı 74,56.
Örnek 3: Düşük ortalama
DD (6 AKTS), FD (5), FF (4) ve DC (5) notlarıyla dönem ortalaması 0,80 olur. Bu değer 1,00'ın altında olduğundan YÖK tablosunda 100'lük karşılığı tabloda yok. Bu öğrenci çoğu üniversitede akademik uyarı veya sınamalı statüye girer.
Onur belgesi ve akademik durum
Dönem ortalaması yalnız transkript için değil, akademik durumunuz için de önemlidir. Pek çok üniversitede dönem sonunda belirli bir ortalamanın üzerinde olan ve başarısız dersi bulunmayan öğrenciler onur öğrencisi (genellikle 3,00–3,49) veya yüksek onur öğrencisi (genellikle 3,50–4,00) olarak ilan edilir. Ortalaması 2,00'ın altına düşen öğrenciler ise akademik uyarı alabilir, üst dönemden ders seçmeleri kısıtlanabilir. Bu eşikler de üniversiteden üniversiteye değişir.
Sık yapılan hatalar
- Basit ortalama almak. Harf notlarının katsayılarını toplayıp ders sayısına bölmek AKTS'yi yok sayar ve yanlış sonuç verir.
- AKTS ile ulusal krediyi karıştırmak. Üniversiteniz GANO'yu hangisiyle hesaplıyorsa onu kullanın; ikisini aynı listede karıştırmayın.
- 100'lük notu yuvarlamak. YÖK tablosunda değer kesilir: 76,666 → 76,66; 76,67 değildir.
- Ortalamaya katılmayan dersleri eklemek. Muaf, G/K veya kredisiz dersler (staj, seminer vb.) ortalamaya girmez.
- Koşullu geçmeyi unutmak. Pek çok üniversitede DC ve DD notları ancak GANO 2,00 ve üzerindeyse başarılı sayılır.
ALES ve KPSS başvurularında 100'lük notunuzu kullanmadan önce ALES puan hesaplama ve KPSS puan hesaplama araçlarıyla diğer şartları da kontrol edebilirsiniz. Lise ortalaması için lise not ortalaması hesaplama sayfasına bakın.
Resmî dayanak
- YÖK 4'lük not sisteminden 100'lük not sistemine çevirim tablosu: YÖK çevirim tablosu (PDF).
- Harf notları, katsayılar ve başarı şartları her üniversitenin senato onaylı önlisans ve lisans eğitim-öğretim yönetmeliğinde düzenlenir.
Sık Sorulan Sorular
Tüm dönemlerde alınan derslerin harf notu katsayıları AKTS veya kredileriyle çarpılır, bu çarpımlar toplanır ve toplam AKTS'ye bölünür. Tekrar edilen derslerde genellikle son alınan not hesaba katılır.
YÖK tablosuna göre 100'lük not = (70/3) × GNO + 20/3 formülüyle bulunur ve sonuç iki ondalığa kesilir. Örneğin 3,00 GNO, 76,66 puana karşılık gelir.
YÖK dönüşüm tablosuna göre 3,00 ortalama 100'lük sistemde 76,66, 3,50 ortalama 88,33, 2,00 ortalama 53,33 puana karşılık gelir.
Üniversiteye göre değişir. Birçok üniversitede FD (0,50) başarısız not sayılır ve ders tekrar edilmelidir; bazı üniversitelerde FD notu hiç kullanılmaz. Kendi yönetmeliğinize bakın.
Çoğu üniversitede mezun olabilmek için tüm derslerden başarılı olmak ve GANO'nun en az 2,00 olması gerekir. Bazı programlar daha yüksek bir ortalama isteyebilir.
AKTS, öğrencinin ders için harcadığı toplam iş yüküne göre belirlenir ve bir dönem genellikle 30 AKTS'dir. Ulusal kredi ise haftalık teorik ve uygulama saatine dayanır. Ortalama, üniversitenizin esas aldığı birime göre hesaplanmalıdır.