İndirim Hesaplama

İndirim hesaplama nasıl yapılır?

İndirim, bir ürünün etiket fiyatından belirli bir oranın ya da tutarın düşülmesidir. Mağaza kampanyalarında, e-ticaret sepetlerinde, kupon ve kart indirimlerinde aynı temel formül geçerlidir. Bu araç üç soruyu cevaplar:

• İndirimli fiyat: Etiket fiyatı ve indirim oranı biliniyorsa ödeyeceğiniz tutar.
• İndirim oranı: Eski ve yeni fiyat biliniyorsa gerçek indirim yüzdesi.
• Ardışık indirim: Art arda uygulanan 2–3 indirimin (ör. "%30 + sepette %20") gerçek toplam etkisi.

Formüller

İndirimli fiyat

İndirim tutarı = Fiyat × Oran ÷ 100

İndirimli fiyat = Fiyat × (1 − Oran ÷ 100)

%15 indirimde etiket fiyatının %85'ini ödersiniz. Çarpanı akılda tutmak işi hızlandırır: %10 indirim için 0,90, %25 için 0,75, %40 için 0,60 ile çarpın.

İndirim oranı

İndirim oranı = (Eski fiyat − Yeni fiyat) ÷ Eski fiyat × 100

Bölme her zaman eski (indirimsiz) fiyata yapılır. Yeni fiyat eskisinden yüksekse sonuç bir indirim değil zamdır; hesaplayıcı bu durumda zam oranını gösterir ve uyarır.

Ardışık indirim

Art arda gelen indirimler toplanmaz, çarpılır; çünkü her indirim bir öncekinin indirimli fiyatına uygulanır:

Etkin indirim = 1 − (1 − r₁) × (1 − r₂) × (1 − r₃)

Örnek hesaplamalar

Örnek 1: %15 indirimli fiyat

Etiket fiyatı 1.250,00 TL olan bir ürüne %15 indirim uygulanırsa:

• İndirim tutarı: 1.250 × 0,15 = 187,50 TL
• İndirimli fiyat: 1.250 × 0,85 = 1.062,50 TL

Örnek 2: Gerçek indirim oranı

Bir ürünün fiyatı 1.500 TL'den 1.199 TL'ye düşmüş. İndirim tutarı 301,00 TL, indirim oranı 301 ÷ 1.500 × 100 = %20,07'dir. "%20 indirim" yazan bir etiketin doğru olup olmadığını bu şekilde kontrol edebilirsiniz.

Örnek 3: %30 + %20 ≠ %50

1.000 TL'lik ürüne önce %30, ardından sepette %20 indirim uygulanıyor:

1. 1.000 × 0,70 = 700,00 TL
2. 700 × 0,80 = 560,00 TL

Toplam indirim 440,00 TL, yani etkin oran %44'tür; %50 olsaydı ürün 500 TL'ye düşerdi. Formülle: 1 − 0,70 × 0,80 = 0,44.

Örnek 4: Üç kademeli indirim

2.000 TL'lik ürüne %50 + %20 + %10 uygulanırsa fiyat 1.000,00 TL → 800,00 TL → 720,00 TL olur. Basit toplam %80 gibi görünse de gerçek indirim %64'tür.

İndirimli fiyattan etiket fiyatını bulmak

Elinizde yalnızca indirimli fiyat ve oran varsa indirimsiz fiyatı bulmak için indirimli fiyat, ödenen orana bölünür:

Etiket fiyatı = İndirimli fiyat ÷ (1 − Oran ÷ 100)

Örneğin %20 indirimle 640 TL'ye satılan ürünün etiket fiyatı 640 ÷ 0,80 = 800 TL'dir. İndirimli fiyata %20 eklemek (640 × 1,20 = 768 TL) yanlış sonuç verir, çünkü indirim 800 TL üzerinden yapılmıştır. Bulduğunuz değeri "İndirimli fiyat" moduyla kontrol edebilirsiniz.

İndirimlerin sırası önemli mi?

Hayır. Çarpma işlemi sırayla değişmediğinden %30 + %20 ile %20 + %30 aynı son fiyatı verir. Ancak indirimlerden biri tutar olarak verilmişse (ör. "%20 + 100 TL kupon") sıra sonucu değiştirir: önce yüzde, sonra tutar uygulamak genellikle daha az indirim demektir. Kampanya koşullarında hangi indirimin önce uygulandığını kontrol edin.

Kafadan indirim hesaplamanın pratik yolları

• %10 indirim: Fiyatın virgülünü bir basamak sola kaydırın ve fiyattan çıkarın: 340 TL → 34 TL indirim → 306 TL.
• %25 indirim: Fiyatın dörtte birini düşün; ödenecek tutar fiyatın dörtte üçüdür.
• %50 indirim: Fiyatın yarısı ödenir.
• %20 indirim: %10'un iki katını düşün ya da fiyatı 0,8 ile çarpın.
• "2 al 1 öde" ve "3 al 2 öde": Birim başına sırasıyla %50 ve yaklaşık %33,33 indirime denktir; "ikincisi %50" kampanyası ise iki üründe toplam %25 indirimdir.

Taksitli ve vade farklı satışlarda indirimi değerlendirirken peşin fiyatla toplam ödenecek tutarı karşılaştırın; "indirimli" taksitli fiyat, vade farkı eklendiğinde peşin fiyatın üzerine çıkabilir.

Sık yapılan hatalar

• İndirimleri toplamak: "%40 + %10" kampanyası %50 değil, 1 − 0,60 × 0,90 = %46 indirimdir.
• Yanlış fiyata bölmek: İndirim oranı bulunurken fark, indirimli fiyata değil eski fiyata bölünür. 100 TL'den 80 TL'ye düşüş %20'dir; %25 değil.
• Zam sonrası indirimi gerçek indirim sanmak: Kampanyadan önce fiyatı artırılan bir üründe etiket indirimi yanıltıcı olabilir. Ürünün önceki dönemdeki fiyatını not alıp "İndirim oranı" moduyla gerçek indirimi hesaplayın.
• Aynı oranla geri dönüleceğini sanmak: %20 indirimli ürün %20 zamla eski fiyatına dönmez; bunun için %25 zam gerekir. Ayrıntısı için yüzde hesaplama aracına bakabilirsiniz.

Etiket fiyatı ve tüketici hakları

Etikette veya rafta gösterilen fiyat ile kasada istenen fiyat farklıysa tüketici lehine olan fiyat uygulanır. İndirimli satışlarda ürünün indirimden önceki fiyatı da gösterilmelidir; yanıltıcı indirim reklamlarına karşı Ticaret Bakanlığı'na şikâyette bulunabilirsiniz. Fiyatın KDV dahil olup olmadığını ve KDV tutarını görmek için KDV hesaplama aracını kullanabilirsiniz.