Gebelik haftası nasıl hesaplanır?
Gebelik haftası, döllenme gününden değil son adet döneminin ilk gününden (SAT) itibaren sayılır. Döllenme genellikle bu tarihten yaklaşık iki hafta sonra gerçekleştiği için "4 haftalık gebe" olduğunuzda embriyo aslında yaklaşık 2 haftalıktır. Bu sayım yöntemi tıpta evrenseldir; doktorunuzun, ultrason raporlarının ve bu hesaplayıcının kullandığı hafta aynıdır.
Hesap üç adımdan oluşur:
- Bugün ile son adet tarihi arasındaki gün sayısı bulunur.
- Döngünüz 28 günden farklıysa fark kadar düzeltme yapılır (uzun döngüde yumurtlama daha geç olur).
- Gün sayısı 7'ye bölünür: tam kısım hafta, kalan gün olarak yazılır (ör. 12 hafta 3 gün, kısaca 12+3).
Tahmini doğum tarihi formülü (Naegele kuralı)
Tahmini doğum tarihi (TDT), SAT'ye 280 gün (40 hafta) eklenerek bulunur. Bu yöntem 19. yüzyılda Franz Naegele tarafından tarif edilmiştir ve 28 günlük düzenli döngü varsayar. Döngüsü farklı olanlar için düzeltilmiş hâli kullanılır:
TDT = SAT + 280 gün + (döngü süresi − 28) gün
Pratik kısayol: SAT'ye 1 yıl ekleyip 3 ay çıkarın, 7 gün ekleyin. 35 günlük döngüsü olan biri için TDT, 28 günlük hesaba göre 7 gün sonradır; 25 günlük döngüde ise 3 gün öncedir.
ACOG (Amerikan Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanları Derneği) önerisine göre ilk trimesterde yapılan ultrasondaki baş-popo mesafesi (CRL) ölçümü, SAT'ye göre belirli bir eşikten fazla farklıysa tarih ultrasona göre düzeltilir. Doktorunuz tarihinizi bu şekilde güncellediyse, hesaplayıcıya o tarihe karşılık gelen SAT'yi girebilirsiniz.
Trimesterler
| Trimester | Haftalar | Öne çıkanlar |
|---|---|---|
| 1. trimester | 0 – 13+6 | Organ gelişimi, bulantı, ilk tarama testleri |
| 2. trimester | 14+0 – 27+6 | Bebek hareketleri, ayrıntılı ultrason, şeker taraması |
| 3. trimester | 28+0 – doğum | Hızlı kilo artışı, doğuma hazırlık, GBS taraması |
37+0 ile 41+6 hafta arası doğumlar miadında kabul edilir; 37. haftadan önceki doğumlar erken doğumdur. 42. haftayı aşan gebelikler miadı geçmiş (postterm) sayılır; bu nedenle hesaplayıcı 42 haftanın üzerindeki tarihleri kabul etmez.
Hesaplayıcı nasıl kullanılır?
- Son adet tarihi alanına kanamanın başladığı ilk günü yazın veya takvimden seçin.
- Döngü süresini girin. Döngünüzü bilmiyorsanız varsayılan 28 gün kalabilir; birkaç aylık ortalamanızı biliyorsanız onu yazmanız sonucu iyileştirir.
- Sonuç kartında bugünkü gebelik haftanız, trimesteriniz, tahmini doğum tarihiniz ve doğuma kalan gün görünür. Altındaki tabloda ise tarama haftalarının sizin takviminize denk gelen tarih aralıkları yer alır.
Bağlantıyı kopyalayarak sonucu eşinizle paylaşabilir, yazdırıp muayeneye götürebilirsiniz. Hesaplama tamamen tarayıcınızda yapılır.
Örnek hesaplamalar
Örnek 1: 28 günlük döngü
Son adet tarihi 01.03.2026 olan ve döngüsü 28 gün olan biri 09.06.2026 tarihinde 14 hafta 2 gün gebedir (2. trimester). Tahmini doğum tarihi 06.12.2026, doğuma kalan süre 180 gündür.
Örnek 2: 32 günlük döngü
Aynı SAT (01.03.2026) ile döngü 32 gün olduğunda yumurtlama 4 gün geç kabul edilir. 09.06.2026 tarihinde gebelik 13 hafta 5 gün, tahmini doğum tarihi ise 10.12.2026 olur.
Örnek 3: Üçüncü trimester
SAT'si 15.01.2026 olan biri 03.08.2026 tarihinde 28 hafta 4 gün gebedir ve 3. trimesterdedir. Tahmini doğum tarihi 22.10.2026, kalan süre 80 gündür.
Önemli tarama haftaları
Hesaplayıcı, sonuç tablosunda her taramanın sizin tarihlerinize düşen aralığını ve durumunu (geçti, şu an, yaklaşıyor) gösterir. Genel çerçeve şöyledir:
- 6–10. hafta: İlk ultrason; gebeliğin rahim içinde olduğu, kalp atımı ve tarihlendirme.
- 11–13+6. hafta: Ense kalınlığı (NT) ölçümü ve ikili test ile kromozom taraması.
- 15–20. hafta: Üçlü veya dörtlü tarama testi (ikili test yapılmadıysa ya da ek olarak).
- 18–22. hafta: Ayrıntılı (anomali) ultrasonu.
- 24–28. hafta: Gebelik şekeri (OGTT) taraması.
- 28. hafta: Kan grubu Rh negatif olan annelere anti-D uygulaması.
- 36–37+6. hafta: Grup B streptokok (GBS) taraması.
Sağlık Bakanlığı'nın Doğum Öncesi Bakım Yönetim Rehberi, sağlıklı bir gebelikte en az dört muayene önerir; DSÖ ise en az sekiz temas önermektedir. Takvimi her zaman doktorunuz belirler.
Bilimsel dayanak
- Naegele kuralı ve 280 günlük ortalama gebelik süresi, ACOG/AIUM/SMFM'nin 700 numaralı ortak görüşünde ("Methods for Estimating the Due Date") tarihlendirmenin temeli olarak kabul edilir; aynı belge ilk trimester ultrasonunun en doğru tarihlendirme yöntemi olduğunu belirtir.
- Trimester sınırları ve miat tanımları ACOG terminolojisine dayanır.
- Tarama haftaları ACOG klinik rehberleri (gebelik diyabeti, GBS, prenatal tarama) ile DSÖ'nün 2016 doğum öncesi bakım önerilerinden derlenmiştir.
Kaynak bağlantıları sayfanın alt kısmındaki "Kaynaklar" bölümündedir.
Sık yapılan hatalar
- Adetin son gününü girmek. Hesap, kanamanın başladığı ilk güne göre yapılır.
- Döllenme tarihinden saymak. Döllenmeden sayılan "embriyo yaşı", gebelik haftasından yaklaşık iki hafta küçüktür.
- Düzensiz döngüde kesin tarih beklemek. Döngü düzensizse SAT'ye dayalı hesap sapabilir; erken ultrason bu durumda daha güvenilirdir.
- TDT'yi kesin doğum günü sanmak. Bebeklerin yalnızca küçük bir kısmı tam tahmini tarihte doğar; çoğu doğum 38–42. haftalar arasında gerçekleşir.
Gebelikte kilo takibi için vücut kitle indeksi hesaplama, sıvı ihtiyacı için su ihtiyacı hesaplama araçlarına göz atabilirsiniz.
Kaynaklar
- ACOG/AIUM/SMFM — Committee Opinion 700: Methods for Estimating the Due Date (2017)
- DSÖ — Recommendations on antenatal care for a positive pregnancy experience (2016)
- ACOG — Prenatal Genetic Screening Tests (hasta bilgilendirme)
- ACOG — Practice Bulletin 190: Gestational Diabetes Mellitus
- ACOG — Committee Opinion 797: Prevention of Group B Streptococcal Early-Onset Disease in Newborns
- T.C. Sağlık Bakanlığı — Doğum Öncesi Bakım Yönetim Rehberi (2018)
Sık Sorulan Sorular
Döllenme gününü kesin bilmek çoğu zaman mümkün değildir; son adet tarihini ise çoğu kadın hatırlar. Bu nedenle tıpta gebelik süresi standart olarak SAT'den itibaren sayılır ve ortalama 280 gün (40 hafta) sürer.
Tahmini tarih bir ortalamadır. Bebeklerin büyük çoğunluğu bu tarihten iki hafta önce ile iki hafta sonra arasında doğar. İlk trimester ultrasonu tarihi daha da netleştirir.
Ortalama döngü sürenizi girebilirsiniz; ancak döngü çok değişkense hesap sapabilir. Bu durumda erken dönemde yapılan ultrason ölçümü tarihlendirme için daha güvenilirdir.
Yaklaşık olarak 4,3 hafta bir aya karşılık gelir: 13 hafta yaklaşık 3 ay, 27 hafta yaklaşık 6 ay, 40 hafta yaklaşık 9 ay 1 haftadır. Tıpta ay yerine hafta kullanılır.
İlk trimester ultrasonu belirli bir farkın üzerinde farklı sonuç veriyorsa doktorunuz tarihi ultrasona göre düzeltir. Düzeltilmiş tarih esas alınır; hesaplayıcıyı yalnızca bilgilendirme amaçlı kullanın.
Tüp bebek gebeliklerinde tarih embriyo transfer gününe göre belirlenir: 5 günlük embriyo transferinden 261 gün, 3 günlük embriyo transferinden 263 gün sonrası tahmini doğum tarihidir. Bu araç SAT'ye göre hesap yapar.
42+0 haftayı aşan gebelik miadı geçmiş gebelik olarak adlandırılır ve anne ile bebek için riskler artar. Doktorlar genellikle 41. haftadan itibaren yakın takip ve doğum planlaması önerir.