Altın değeri nasıl hesaplanır?
Bir altının değeri iki bilgiye dayanır: içerdiği saf (has) altın miktarı ve has altının gram fiyatı. Has altın miktarı, altının brüt ağırlığının milyem (saflık) değeriyle çarpılmasıyla bulunur. Milyem, binde kaç birimin saf altın olduğunu gösterir: 22 ayar altın 0,916, yani ağırlığının yaklaşık %91,6'sı saf altındır.
Has altın miktarı (g) = Brüt ağırlık (g) × Milyem
Altın değeri = Has altın miktarı × Has altın gram fiyatı
Adetli altınlarda: Brüt ağırlık = Adet × Bir adetin ağırlığı
Hesaplayıcı bu işlemi seçtiğiniz altın türüne göre otomatik yapar ve sonucu kuruşa yuvarlar.
Canlı has değer nedir?
Hesaplayıcıdaki "canlı has değer", uluslararası piyasada işlem gören ons altın fiyatının (USD), Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın USD/TRY döviz satış kuruyla çarpılıp bir onsun gram karşılığına (31,1034768 g) bölünmesiyle hesaplanır:
Has altın gram fiyatı (₺) = Ons fiyatı (USD) × USD/TRY ÷ 31,1034768
Bu değer, işçilik, vergi ve alım-satım makası içermeyen saf altının teorik karşılığıdır. Kuyumcuların alış ve satış fiyatları işçilik ve makas nedeniyle bu değerden farklıdır: altın satın alırken genellikle daha yüksek, bozdururken daha düşük bir fiyat görürsünüz. Kesin fiyat için kuyumcunuza danışın. Kuyumcunuzun fiyatını biliyorsanız "Kendi gram fiyatım" seçeneğiyle 24 ayar gram fiyatını girerek hesaplama yapabilirsiniz.
Canlı fiyat geçici olarak alınamazsa hesaplayıcı son başarılı değeri, alındığı zamanla birlikte uyarı göstererek kullanır; hiç veri yoksa gram fiyatını elle girmeniz istenir.
Altın türleri, ağırlıklar ve milyemler
Cumhuriyet altınlarının ağırlıkları Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü verilerine, ayar milyemleri ise kıymetli maden ayarlarına ilişkin Hazine tebliğine dayanır. Tüm Cumhuriyet altınları 22 ayardır.
| Altın türü | Brüt ağırlık | Milyem | Has altın |
|---|---|---|---|
| Gram altın (24 ayar) | 1 g | 0,995 | 0,9950 g |
| 22 ayar altın | 1 g | 0,916 | 0,9160 g |
| 18 ayar altın | 1 g | 0,750 | 0,7500 g |
| 14 ayar altın | 1 g | 0,583 | 0,5830 g |
| Çeyrek altın (ziynet) | 1,754 g | 0,916 | 1,6067 g |
| Yarım altın (ziynet) | 3,508 g | 0,916 | 3,2133 g |
| Tam altın (ziynet) | 7,016 g | 0,916 | 6,4267 g |
| Cumhuriyet / Ata lira | 7,216 g | 0,916 | 6,6099 g |
Kuyumcuda satılan çeyrek, yarım ve tam altınlar ziynet tipidir. Darphane aynı değerlerin sikke tipini de basar; sikke tipi biraz daha ağırdır (ör. sikke çeyrek 1,804 g). Ata lira veya "Cumhuriyet altını" olarak bilinen birlik sikke 7,216 g'dır ve ziynet tam altından daha fazla altın içerir.
24 ayar gram altın piyasada 995/1000 saflıkta üretilir. Bu nedenle hesaplayıcı 1 gram 24 ayar altını has değerin 0,995 katı olarak değerlendirir; girdiğiniz "kendi gram fiyatınızı" da aynı oranla has değere çevirir. 14 ayar için piyasada "585" damgası görülse de resmi milyem 0,583'tür.
Örnek hesaplamalar
Aşağıdaki örneklerde has altın gram fiyatı varsayımsal olarak 4.500,00 TL alınmıştır.
Örnek 1: Beş çeyrek altın
Bir çeyrek altın 1,754 g × 0,916 = 1,606664 g has altın içerir.
- Bir çeyreğin has değeri: 1,606664 × 4.500 = 7.229,99 TL
- Beş çeyreğin toplam has değeri: 36.149,94 TL
Örnek 2: 30 gram 22 ayar bilezik
- Has altın: 30 × 0,916 = 27,48 g
- Has değer: 27,48 × 4.500 = 123.660,00 TL
Bileziğin kuyumcudaki satış fiyatı işçilik nedeniyle bundan yüksek, bozdururken alınacak tutar ise genellikle bundan düşüktür.
Örnek 3: Kuyumcu gram fiyatıyla hesap
Kuyumcunuz 24 ayar gram altını 4.600 TL'den veriyorsa has gram karşılığı 4.600 ÷ 0,995 = 4.623,12 TL olur. Bu fiyatla bir Cumhuriyet altınının has karşılığı 30.558,13 TL eder.
Altın alırken ve satarken nelere dikkat edilmeli?
Altın alırken mutlaka fatura isteyin; faturada altının türü, ayarı, ağırlığı ve birim fiyatı yazmalıdır. Takı ve bileziklerde ayar damgasını kontrol edin ve ağırlığı kuyumcunun hassas terazisinde birlikte tartın. Gram altınlarda üreticinin ambalajı ve seri numarası, ürünün saflığını ve ağırlığını belgeleyen önemli bir göstergedir. Satış yapmadan önce birkaç kuyumcudan alış fiyatı alarak karşılaştırmak, makas farkını azaltmanın en kolay yoludur. Bu hesaplayıcıdaki has değer, teklifleri karşılaştırırken tarafsız bir referans noktası olarak kullanılabilir.
Sık yapılan hatalar
- Has değeri kuyumcu fiyatı sanmak. Canlı has değer işçilik ve makas içermez; alım-satımda kuyumcunun fiyatı esas alınır.
- Çeyrek altını 1,75 g saymak. Darphane'nin resmi ziynet çeyrek ağırlığı 1,754 g'dır; yuvarlanmış değerler çok adetli hesaplarda fark yaratır.
- Tam altın ile Cumhuriyet altınını karıştırmak. Ziynet tam altın 7,016 g, Ata lira 7,216 g'dır.
- Takının tamamını altın saymak. Taşlı takılarda taşın ağırlığı altın değildir; yalnızca altın kısmının ağırlığını girin.
- Ayarı yanlış seçmek. Damgadaki 916, 750 ve 585 rakamları sırasıyla 22, 18 ve 14 ayarı gösterir.
Dolar ve diğer kurların TL karşılığı için döviz çevirici, birikimlerinizin getirisini karşılaştırmak için mevduat faizi hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Darphane verilerine göre kuyumcuda satılan ziynet çeyrek altın 1,754 gramdır ve 22 ayardır. İçerdiği has altın yaklaşık 1,6067 gramdır.
Cumhuriyet altını (Ata lira) 7,216 g ağırlığında birlik sikkedir; ziynet tam altın ise 7,016 g'dır. İkisi de 22 ayardır, bu nedenle Cumhuriyet altını daha fazla saf altın içerir.
Canlı değer, ons fiyatı ve TCMB dolar kurundan hesaplanan saf altının teorik karşılığıdır. Kuyumcu fiyatlarına işçilik, alım-satım makası ve işletme maliyetleri eklenir. Kesin fiyat için kuyumcunuza danışın.
22 ayar altının milyemi 0,916'dır; yani ağırlığının binde 916'sı saf altındır. 18 ayar 0,750, 14 ayar 0,583 milyemdir.
Bileziğin gram cinsinden ağırlığı ayarının milyemiyle çarpılarak has altın miktarı bulunur, bu miktar has gram fiyatıyla çarpılır. Satış fiyatında ayrıca işçilik bedeli bulunur.
Hesaplayıcı son başarılı fiyatı, alındığı zamanla birlikte uyarı göstererek kullanır. Hiç veri yoksa kuyumcunuzun 24 ayar gram fiyatını girerek hesaplamaya devam edebilirsiniz.